Matrices

0
216

Een matrix lijkt sterk op een piramidespel of ponzifraude. Hier wordt echter een beloning in natura, een ‘cadeau’ in het vooruitzicht gesteld, zoals een auto, computer of ander hebbeding. Meestal worden matrices gemaskeerd als reclamecampagnes waarbij het bedrijf in plaats van betaling de aanschaf van bepaalde producten verlangt. Om het cadeau te krijgen zal men eerst iets moeten kopen en vervolgens een aantal mensen moeten aanbrengen die eveneens iets kopen. Bijvoorbeeld:

Jasper schrijft zich in op een website die een gratis dvd-speler belooft. Om deze dvd-speler daadwerkelijk te krijgen moet Jasper eerst een product kopen dat op de website wordt aangeboden. Hij kiest een cd van zijn favoriete popgroep. Om nu echt de dvd-speler te krijgen moet Jasper andere personen “aanbrengen”, waarvan er tenminste vijf iets moeten kopen. Jasper stuurt dus e-mailtjes met een speciale weblink naar iedereen die hij kent. Als zij via de link naar de site surfen zien de beheerders van de site dat de nieuwkomers via Jasper zijn aangebracht. Als dus vijf andere personen via Jasper iets gekocht hebben, krijgt Jasper zijn dvd-speler toegestuurd. Dit gebeurt ook vaak op internetsites waarop iets te winnen valt. Vaak staat er dan een tekst op als: meld je vrienden aan en maak zo meer kans op de prijs of een hogere korting.

Een variant is een Elevator Scheme. Daarin moet de deelnemer een product van geringe waarde aanschaffen (dat overigens wel relatief duur is, bijvoorbeeld een boek van 50 euro dat in de winkel voor de helft verkocht wordt), en wordt hij vervolgens op een lijst gezet. Wanneer een bepaald aantal nieuwkomers (bijvoorbeeld 10) eveneens het boek hebben gekocht, krijgt de nummer 1 op de lijst het beloofde product (bijvoorbeeld een spelcomputer) en wordt hij van de lijst verwijderd, waarna iedereen een plaatsje naar boven opschuift. Deze constructie doet denken aan een ponzifraude.

Dit soort constructies wordt op zijn minst als twijfelachtig beoordeeld in veel jurisdicties:
Er is sprake van misleiding. Het bedrijf presenteert de constructie op een manier alsof er gratis producten worden weggegeven. Dit is onwaar, de deelnemer moet iets kopen dat vaak bovendien relatief duur is;
Het daadwerkelijk krijgen van het cadeau is afhankelijk van het aantal nieuwe deelnemers dat wordt aangebracht. Men kan als deelnemer niet weten in hoeverre de markt al verzadigd is;
Daar waar normale reclamecampagnes hun product benadrukken en het cadeau slechts als een “extraatje” bij een speciale actie noemt (“Een cd cadeau bij aanschaf van een dvd-speler”), noemt een organisator van een matrix primair het cadeau en geeft pas naderhand aan dat er wat gekocht moet worden;
Hieruit volgt dat normaal gesproken het cadeau een geringere waarde vertegenwoordigt dan het product of de producten die men als klant moet kopen om het cadeau te krijgen. Het bedrijf maakt immers winst op het product, niet op het cadeau.

Er zijn nog geen rechterlijke uitspraken over matrices geweest. De grens tussen een piramidespelconstructie en een legale reclamecampagne is hier dan ook vaag; men kan spreken van een grijs gebied. Maar uit publicaties van de Amerikaanse advocatuur en uitspraken van de Britse Office of Fair Trading kan worden afgeleid dat een matrix in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk waarschijnlijk illegaal is, indien:
Het product dat de deelnemer moet kopen van geringere waarde is dan het cadeau (bijvoorbeeld een boek kopen om een PlayStation 2 te winnen);
Zonder de beloning in het vooruitzicht te stellen zou de deelnemer niet tot koop van het product overgaan (het product is bijvoorbeeld iets alledaags als een pen of blocnote, producten die men veel makkelijker bij een winkel kan kopen dan online);
Het ontvangen van het cadeau is afhankelijk van het toetreden van nieuwkomers na of via de deelnemer;
Niet het aan te schaffen product wordt door de organisator aangeprijsd, maar het cadeau.

Matrices worden expliciet genoemd in de Nederlandse Wet oneerlijke handelspraktijken en bijbehorende Europese richtlijn, en zijn hiermee aangemerkt als oneerlijke handelspraktijken

bron wikipedia.nl